شهربانو دختری پاک دل و زیباروی بود که در خانه ای ساده با پدرش زندگی می کرد. مادرش را در کودکی از دست داده بود؛ اما در روایت های کهن تر، مادرش به نیرنگ ملاباجی معلم مکتب خانه در خمره سرکه افتاد و ناپدید شد. ملاباجی که خانه و زندگی پدر را آباد دید، با حیله ای وارد زندگی آن ها شد تا جای مادر شهربانو را بگیرد.

از همان روز، سایه سنگین نامادری بر سر زندگی شهربانو افتاد و تقدیر دخترک به مسیری دیگر افتاد؛ مسیری پر از آزمون، شگفتی و جادو.

پدر شهربانو با ملاباجی ازدواج کرد و او دختر زشت رو و بداخلاق خود را نیز به خانه آورد. از همان آغاز، خانه به دو قلمرو تقسیم شد: قلمرو بازی و آسایش خواهر ناتنی، و قلمرو کار و خستگی شهربانو.

نامادری با لبخندهای ریاکارانه در حضور پدر، و با تندی و تحقیر در غیاب او، زندگی را بر شهربانو تنگ کرد. خواهر ناتنی هم که از مادرش درس گرفته بود، شهربانو را تحقیر می کرد و خود را بانوی خانه می دانست.

روزها گذشت و شهربانو کلفت وار همه کارهای خانه را انجام می داد: جارو، ظرف شویی، رخت شویی و رسیدگی به طویله. خواهر ناتنی سرگرم بازی بود و نامادری از هر کار شهربانو ایراد می گرفت.

در نسخه های کهن، مادر شهربانو به شکل گاوی زرد در طویله پنهان بود و گاه با نگاهی مهربان و اشاره ای پنهانی، دخترش را راهنمایی می کرد. گاو زرد راز خانه بود و نامادری کم کم به آن بدگمان می شد؛ رازی که سرنوشت شهربانو را تغییر می داد.

نامادری شهربانو را با بقچه های پنبه، دوک و گاو زرد به صحرا فرستاد تا هم گاو را بچراند و هم پنبه ها را بریسد. شهربانو کنار سبزه ها نشست و شروع کرد به ریسیدن، اما پیش از آنکه کارش تمام شود، بادی تند و سرکش برخاست و پنبه ها را از دست او ربود و به داخل چاهی عمیق انداخت.

دختر ناچار شد طنابی پیدا کند و برای بازگرداندن پنبه ها به ته چاه برود؛ بی خبر از آنکه در آن تاریکی، سرنوشتی شگفت در انتظار اوست.

شهربانو با طناب به ته چاه رفت و به جای تاریکی، حیاطی شگفت انگیز دید با باغچه ای کوچک و دیوی ژولیده که آنجا نشسته بود. دختر با ادب سلام کرد و ماجرای پنبه ها را گفت.

دیو از خوش رفتاری او خوشش آمد و از او خواست موهای آشفته اش را بجورد. شهربانو به جای دیدن مار و عقرب، با مهربانی سر دیو را تمیز کرد و خانه و ظرف ها را مرتب ساخت. دیو که چنین ادب و پاک دلی دید، تصمیم گرفت پاداشش دهد.

دیو به شهربانو گفت کنار جوی آب برود و مراقب سه آب باشد: به آب زرد و سیاه دست نزند، اما صورتش را با آب سفید بشوید. شهربانو درست همان کرد. ناگهان ماهی نقره ای بر پیشانی اش درخشید و ستاره ای کوچک بر چانه اش پدید آمد.

زیبایی اش چندبرابر شد و از آن پس او را ماه پیشانی نامیدند. دیو پنبه های ریسیده را به او داد و ماه پیشانی شادمان به خانه بازگشت؛ غافل از آنکه زیبایی اش آتش حسادت را در دل نامادری شعله ور خواهد کرد.

وقتی ماه پیشانی به خانه بازگشت، نامادری از دیدن ماه و ستاره بر صورتش خشکش زد. با تهدید و نیرنگ از او خواست ماجرا را بگوید. سپس دختر خودش را با پنبه به صحرا فرستاد تا او هم به چاه برود و مانند ماه پیشانی زیبا شود.

اما خواهر ناتنی با بی ادبی با دیو رو به رو شد، از بوی سر او ابراز چندش کرد و دستورهایش را با طعنه و بی احترامی انجام داد؛ نه مهربانی دید، نه فروتنی کرد.

خواهر ناتنی به ته چاه رفت، اما به جای ادب و مهربانی، دیو را تحقیر کرد. دیو که دلخور شده بود، او را به سوی آب ها فرستاد، اما دختر آب اشتباه را به صورتش زد. نتیجه این بود که ماری سیاه بر پیشانی و عقربی زرد بر چانه اش رویید.

او گریه کنان به خانه بازگشت و نامادری از دیدن صورت دخترش ناراحت و خشمگین شد، اما به جای پذیرش اشتباه، همه چیز را گردن ماه پیشانی انداخت و او را کتک زد؛ گویی رسم روزگار همین است که راست کردار، تاوان بدکرداری دیگران را بدهد.

روزی در شهر اعلام شد که شاهزاده مهمانی بزرگی برپا کرده و همه دختران جوان را دعوت کرده است. نامادری و دخترش خود را آماده کردند، اما به ماه پیشانی گفتند در خانه بماند و نخود و لوبیا و لپه را جدا کند و جامی را از اشک چشمش پر کند.

ماه پیشانی تنها و غمگین ماند. در این میان، پری مهربان یا در روایتی دیو به یاری اش آمد، دانه ها را جدا کرد، جام را پر کرد و لباسی زیبا به او بخشید تا در مهمانی شاهزاده بدرخشد.

ماه پیشانی با لباس زیبا و آرایشی درخشان به قصر رفت. وقتی وارد تالار شد، همه نگاه ها به سوی او برگشت. شاهزاده از دیدنش مسحور شد و با او رقصید. نامادری و خواهر ناتنی در حیرت بودند و به هم می گفتند این دختر شبیه ماه پیشانی است.

ماه پیشانی پیش از بازگشت نامادری از قصر گریخت، اما در شتاب رفتن، یک لنگه کفشش جا ماند و شاهزاده آن را یافت؛ یادگاری کوچک از دختری که دلش را برده بود.

شاهزاده از عشق ماه پیشانی بیمار شد و دستور داد صاحب کفش را در شهر بجویند. پیرزنان گیس سپید خانه به خانه کفش را به پای دختران می کردند، اما به هیچ پایی اندازه نبود. وقتی نوبت به خانه پدر ماه پیشانی رسید، نامادری او را در تنور پنهان کرد و سینی ارزن روی آن گذاشت.

اما خروس با آواز خود راز را فاش کرد: «ماه پیشانی در تنور است!» گیس سپیدها در تنور را برداشتند و دختر را یافتند. کفش دقیقا اندازه پای او بود و راز زیبایی اش آشکار شد.

نامادری برای رسوا کردن ماه پیشانی در شب عروسی، به او شلغم یا سیر و پیاز فراوان خوراند تا آبرویش برود. اما پری مهربان یا دیو او را یاری کرد و شکمش را از آن خوراکی ها خالی کرد و به جای آن اشرفی و جواهر گذاشت. در شب عروسی، ماه پیشانی سربلند ماند.

در سوی دیگر، خواهر ناتنی در حجله رسوا شد؛ مار و عقرب صورتش آشکار شد و پسر وزیر از او گریخت. حقیقت پرده از نیرنگ نامادری برداشت. پادشاه فرمان مجازات نامادری و دخترش را داد و در نسخه های کهن، گاو زرد با تیغ الماس دیو از پوست گاو بیرون آمد و به شکل نخستین خود، مادر ماه پیشانی، بازگشت. ماه پیشانی با شاهزاده پیوند خورد و زندگی خوشی آغاز کرد.